Có đòi lại được tiền khi không có giấy tờ vay không?
Trong quan hệ bạn bè, người thân, việc cho nhau mượn tiền bằng lời nói, tin tưởng lẫn nhau mà không lập giấy tờ là chuyện rất phổ biến. Tuy nhiên, khi phát sinh mâu thuẫn hoặc bên vay chây ì không trả, người cho vay thường rơi vào thế bị động và lo lắng không biết đòi tiền khi không có giấy tờ có được pháp luật bảo vệ hay không. Trên thực tế, pháp luật dân sự Việt Nam không tuyệt đối hóa hình thức giấy tờ trong mọi giao dịch vay mượn. Bài viết dưới đây sẽ phân tích cụ thể để làm rõ vấn đề này.
>>> Xem thêm: Mua bán đất nhưng chưa sang tên, nên xử lý tại văn phòng công chứngthế nào?
Cho bạn bè mượn tiền không giấy tờ có phải là giao dịch hợp pháp không?
Theo Điều 463 Bộ luật Dân sự 2015: “Hợp đồng vay tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên cho vay giao tài sản cho bên vay; khi đến hạn trả, bên vay phải hoàn trả tài sản theo đúng thỏa thuận”.
Pháp luật không bắt buộc hợp đồng vay tiền phải lập thành văn bản, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận hoặc pháp luật chuyên ngành có quy định khác.
Như vậy, việc cho bạn bè mượn tiền bằng lời nói, không lập giấy tờ vẫn là một giao dịch dân sự hợp pháp, nếu đáp ứng các điều kiện về chủ thể, ý chí và mục đích theo Điều 117 Bộ luật Dân sự 2015.
Đòi tiền khi không có giấy tờ có được không?
Nguyên tắc chứng minh trong tranh chấp vay tiền
Theo Điều 91 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015: “Đương sự có nghĩa vụ chứng minh để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình”.
Do đó, khi đòi tiền khi không có giấy tờ, người cho vay vẫn có quyền yêu cầu bên vay trả tiền, nhưng phải chứng minh được việc đã giao tiền và có thỏa thuận vay.
Không có giấy vay tiền không đồng nghĩa với việc không đòi lại được tiền, mà chỉ làm cho việc chứng minh trở nên khó khăn hơn.
Theo Điều 94 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, chứng cứ bao gồm nhiều loại, không chỉ giới hạn ở văn bản. Trong trường hợp không có giấy vay tiền, người cho vay có thể sử dụng:
Tin nhắn, email, nội dung chat thể hiện việc mượn và hứa trả tiền
Sao kê chuyển khoản ngân hàng, ví điện tử
Ghi âm cuộc nói chuyện (hợp pháp)
Người làm chứng biết rõ việc vay tiền
Các tài liệu, dữ liệu điện tử khác chứng minh quan hệ vay mượn
Những chứng cứ này nếu hợp pháp vẫn có giá trị để đòi tiền khi không có giấy tờ.
Trách nhiệm trả tiền của người vay theo pháp luật
Điều 466 Bộ luật Dân sự 2015 quy định: “Bên vay tài sản là tiền thì phải trả đủ tiền khi đến hạn; nếu có thỏa thuận về lãi thì phải trả lãi”.
Dù hợp đồng vay được xác lập bằng lời nói, nghĩa vụ trả tiền của bên vay vẫn phát sinh đầy đủ khi đến hạn.
Trường hợp không thỏa thuận thời hạn trả, Điều 469 Bộ luật Dân sự 2015 quy định bên cho vay có quyền yêu cầu trả tiền bất cứ lúc nào nhưng phải báo trước trong thời gian hợp lý.
Không có giấy vay tiền, Tòa án có giải quyết không?
Câu trả lời là có.
Theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự, Tòa án không từ chối giải quyết vụ án chỉ vì không có giấy vay tiền, miễn là người khởi kiện cung cấp được chứng cứ chứng minh có giao dịch vay mượn thực tế.
Trong thực tiễn xét xử, rất nhiều vụ án đòi nợ vẫn được Tòa án chấp nhận dựa trên:
Việc cho vay tiền không lập giấy tờ tiềm ẩn nhiều rủi ro, đặc biệt là:
Khó chứng minh nội dung thỏa thuận
Không có giấy tờ sẽ khó xác định rõ:
Số tiền vay
Thời hạn vay
Lãi suất (nếu có)
Điều này dễ dẫn đến tranh chấp kéo dài.
Dễ bị phủ nhận nghĩa vụ trả nợ
Bên vay có thể phủ nhận việc vay tiền hoặc cho rằng đó là tiền cho, tiền nhờ giữ hộ, khiến việc đòi tiền khi không có giấy tờ trở nên phức tạp.
Nên làm gì để tăng khả năng đòi lại tiền?
Khi rơi vào trường hợp đã cho vay nhưng không có giấy tờ, người cho vay nên:
Thu thập, lưu giữ toàn bộ chứng cứ liên quan
Yêu cầu bên vay xác nhận nợ bằng tin nhắn, email hoặc văn bản sau đó
Thương lượng, hòa giải trước khi khởi kiện
Khởi kiện tại Tòa án có thẩm quyền nếu bên vay cố tình không trả
Trong nhiều trường hợp, chỉ cần xác nhận nợ bằng văn bản hoặc tin nhắn sau khi vay cũng đã là chứng cứ rất quan trọng.
Bài học pháp lý khi cho bạn bè mượn tiền
Từ góc độ phòng ngừa rủi ro, có thể rút ra một số lưu ý:
Dù là bạn bè, người thân, vẫn nên lập giấy vay tiền rõ ràng
Ghi đầy đủ số tiền, thời hạn, cách trả
Nên chuyển khoản thay vì giao tiền mặt
Giữ lại chứng cứ liên quan đến giao dịch vay
Những biện pháp đơn giản này sẽ giúp tránh rơi vào tình huống khó khăn khi cần đòi tiền khi không có giấy tờ.
Kết luận
Tóm lại, cho bạn bè mượn tiền không giấy tờ vẫn có thể đòi lại được, nếu người cho vay chứng minh được việc vay mượn bằng các chứng cứ hợp pháp khác. Tuy nhiên, việc không lập giấy vay tiền sẽ làm tăng rủi ro và khó khăn khi xảy ra tranh chấp. Vì vậy, để bảo vệ quyền lợi của mình, người cho vay nên chủ động lập giấy tờ hoặc ít nhất là có xác nhận rõ ràng ngay từ đầu.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
