Tranh chấp tài sản thừa kế: Giải quyết như thế nào?

Tranh chấp tài sản thừa kế là vấn đề pháp lý xảy ra khá phổ biến trong thực tế khi những người có quyền hưởng di sản không thống nhất được về việc phân chia, xác định quyền sở hữu hoặc hiệu lực của di chúc. Việc hiểu đúng quy định pháp luật về thừa kế sẽ giúp các bên bảo vệ quyền lợi hợp pháp và hạn chế phát sinh mâu thuẫn kéo dài.

>>> Xem thêm: Những lợi ích thực tế khi sử dụng dịch vụ làm sổ đỏ nhanh trong các giao dịch đất đai hiện nay

1. Tranh chấp tài sản thừa kế là gì?

Theo quy định của pháp luật dân sự, tranh chấp về thừa kế được hiểu là những bất đồng giữa các cá nhân liên quan đến quyền và nghĩa vụ phát sinh từ việc để lại và nhận di sản sau khi người chết qua đời.

Các dạng tranh chấp thường gặp gồm:

• Tranh chấp về hiệu lực di chúc
• Tranh chấp xác định người thừa kế
• Tranh chấp phân chia di sản
• Tranh chấp xác định tài sản riêng, tài sản chung của người chết
• Tranh chấp liên quan đến quyền sử dụng đất, nhà ở là di sản thừa kế

Theo Điều 609 Bộ luật Dân sự 2015:

Cá nhân có quyền lập di chúc để định đoạt tài sản của mình; để lại tài sản cho người thừa kế theo pháp luật; hưởng di sản theo di chúc hoặc theo pháp luật.

Đây là căn cứ quan trọng xác định quyền để lại và quyền hưởng di sản của cá nhân.

2. Nguyên nhân phát sinh tranh chấp tài sản thừa kế

Tranh chấp tài sản thừa kế thường xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó phổ biến nhất gồm:

2.1. Tranh chấp tài sản thừa kế do không có di chúc

Khi người chết không để lại di chúc, di sản sẽ được chia theo pháp luật. Tuy nhiên, nhiều trường hợp người thân không thống nhất được về hàng thừa kế, tỷ lệ hưởng hoặc phạm vi tài sản để lại.

Theo Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015:

Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:
Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết.

Việc xác định sai hoặc bỏ sót người thuộc hàng thừa kế thường là nguyên nhân dẫn đến kiện tụng.

>>> Xem thêm: Dịch vụ tại công chứng gần đây giúp tiết kiệm thời gian làm giấy tờ

2.2. Tranh chấp tài sản liên quan đến di chúc

Di chúc chỉ có giá trị pháp lý khi đáp ứng điều kiện luật định. Trong thực tế, nhiều tranh chấp phát sinh do nghi ngờ:

• Người lập di chúc không minh mẫn
• Di chúc bị ép buộc hoặc giả mạo
• Nội dung di chúc trái pháp luật
• Hình thức di chúc không đúng quy định

Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015 quy định:

Di chúc hợp pháp phải có đủ các điều kiện sau:
Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe dọa hoặc cưỡng ép.

Do đó, việc đánh giá tính hợp pháp của di chúc là nội dung thường xuyên được Tòa án xem xét.

3. Tranh chấp tài sản thừa kế được giải quyết theo cách nào?

Pháp luật hiện hành cho phép giải quyết tranh chấp theo nhiều phương thức khác nhau.

3.1. Giải quyết tranh chấp tài sản thừa kế bằng thương lượng

Thương lượng giữa các đồng thừa kế là phương án ưu tiên nhằm duy trì quan hệ gia đình và tiết kiệm thời gian, chi phí.

Các bên có thể thống nhất:

• Phân chia hiện vật
• Quy đổi bằng tiền
• Một người nhận tài sản và thanh toán phần giá trị cho người còn lại
• Thỏa thuận quản lý hoặc sử dụng chung di sản

Nếu đạt được đồng thuận, văn bản thỏa thuận phân chia di sản có thể được công chứng theo quy định.

>>> Xem thêm: Những trường hợp dễ phát sinh tranh chấp khi công chứng mua bán nhà cần đặc biệt lưu ý

3.2. Hòa giải khi có tranh chấp

Đối với tranh chấp liên quan quyền sử dụng đất là di sản, việc hòa giải tại cơ sở hoặc theo thủ tục pháp luật đất đai có ý nghĩa quan trọng trước khi khởi kiện.

Hòa giải giúp:

• Giảm căng thẳng giữa các bên
• Làm rõ nguồn gốc tài sản
• Thu thập thông tin và chứng cứ cần thiết
• Tạo cơ hội thống nhất trước khi đưa vụ việc ra Tòa án

4. Khởi kiện tranh chấp tài sản thừa kế tại Tòa án

Khi không thể thương lượng hoặc hòa giải thành, người có quyền lợi liên quan có thể khởi kiện tại Tòa án có thẩm quyền.

Hồ sơ thường gồm:

• Đơn khởi kiện
• Giấy chứng tử hoặc tài liệu xác nhận người để lại di sản đã chết
• Giấy tờ nhân thân của người khởi kiện
• Giấy tờ chứng minh quan hệ thừa kế
• Tài liệu chứng minh quyền sở hữu tài sản
• Di chúc (nếu có)
• Các chứng cứ liên quan khác

Theo Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015:

Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản và 10 năm đối với động sản kể từ thời điểm mở thừa kế.

Do vậy, người có quyền hưởng di sản cần lưu ý thời hiệu để tránh mất quyền yêu cầu chia tài sản.

5. Những lưu ý quan trọng khi giải quyết tranh chấp

Khi phát sinh mâu thuẫn về thừa kế, các bên cần chú ý:

• Xác định chính xác phạm vi di sản để lại
• Phân biệt tài sản riêng và tài sản chung của vợ chồng
• Kiểm tra hiệu lực của di chúc
• Thu thập đầy đủ giấy tờ chứng minh quyền sở hữu
• Tuân thủ đúng thời hiệu khởi kiện theo quy định pháp luật

Việc chuẩn bị đầy đủ chứng cứ sẽ giúp quá trình giải quyết vụ việc diễn ra thuận lợi và bảo vệ tốt hơn quyền lợi của người thừa kế.

>>> Xem thêm: Văn phòng công chứng quận Đống Đa – Hỗ trợ tận nơi, phục vụ chuyên nghiệp

>>> Xem thêm: Khi một bên để lại tài sản cho người khác trong di chúc

Kết luận

Tranh chấp tài sản thừa kế là vấn đề pháp lý phức tạp, dễ ảnh hưởng đến tình cảm gia đình và quyền lợi tài sản của các bên liên quan. Việc nắm rõ quy định về di chúc, hàng thừa kế, thời hiệu và thủ tục giải quyết sẽ giúp hạn chế rủi ro pháp lý và lựa chọn phương án phù hợp. Trong nhiều trường hợp, ưu tiên thương lượng và hòa giải vẫn là giải pháp hiệu quả trước khi tiến hành khởi kiện tại Tòa án.

Nếu bạn cần tư vấn pháp lý hoặc hỗ trợ lập, công chứng di chúc đúng quy định, hãy liên hệ Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ qua hotline 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để được hướng dẫn chi tiết. Chúng tôi luôn sẵn sàng hỗ trợ bạn trong mọi giao dịch pháp lý.

VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ

Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà

VPCC Nguyễn Huệ được thành lập từ ngày 03/10/2012 (có địa chỉ trụ sở tại số 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, thành phố Hà Nội) dưới sự điều hành của các Công chứng viên có trình độ và bề dày thành tích trong ngành pháp luật cũng như trong lĩnh vực công chứng:

1. Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân Luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
2. Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
3. Công chứng viên Chu Cảnh Hưng: Đã từng làm 10 năm Viện phó viện kiểm sát nhân dân huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh. Trưởng văn phòng công chứng Chu Cảnh Hưng.
4. Công chứng viên Nguyễn Thị Kim Thanh: Là Luật sư, nguyên Trưởng Văn phòng công chứng tại Bắc Ninh với nhiều năm kinh nghiệm quản lý và điều hành nghiệp vụ. Chuyên gia dày dạn trong việc thẩm định hồ sơ pháp lý, giải quyết những hồ sơ khó và phức tạp một cách chuẩn xác nhất.
5. Xem thêm…

• Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, thành phố Hà Nội
• Hotline: 0966.22.7979
• Email: ccnguyenhue165@gmail.com