Trong bối cảnh các dự án hạ tầng ngày càng đa dạng về hình thức đầu tư, thu phí hạ tầng đã trở thành một loại quyền tài sản có giá trị kinh tế lớn và có thể phát sinh quan hệ thừa kế. Trên thực tế, không ít trường hợp người để lại di sản là chủ thể có quyền thu phí từ công trình hạ tầng theo hợp đồng hoặc quyết định của cơ quan có thẩm quyền. Tuy nhiên, việc nhận di sản đối với quyền thu phí hạ tầng không đơn thuần như thừa kế nhà đất hay tiền gửi ngân hàng. Bài viết dưới đây phân tích đầy đủ thủ tục nhận di sản là quyền thu phí hạ tầng dưới góc độ pháp luật dân sự, thừa kế và công chứng.
>>> Xem thêm: Bạn có biết công chứng viên tạivăn phòng công chứng phải chịu trách nhiệm thế nào không?
1. Quyền thu phí hạ tầng có phải là di sản thừa kế không?
Theo “Điều 612 Bộ luật Dân sự 2015”, di sản bao gồm tài sản của người chết để lại, trong đó có quyền tài sản.
“Điều 105 Bộ luật Dân sự 2015” xác định quyền tài sản là quyền trị giá được bằng tiền, bao gồm quyền phát sinh từ hợp đồng và các quyền tài sản khác.
Trong thực tế, thu phí hạ tầng thường phát sinh từ:
Hợp đồng đầu tư, khai thác công trình hạ tầng;
Quyết định cho phép thu phí của cơ quan nhà nước có thẩm quyền;
Quyền khai thác tài chính gắn với thời hạn, phạm vi nhất định.
Nếu quyền thu phí không gắn chặt với nhân thân người để lại di sản và không bị pháp luật hoặc hợp đồng cấm chuyển giao, thì đây là quyền tài sản được phép thừa kế.
2. Điều kiện để quyền thu phí hạ tầng được đưa vào khối di sản
Không phải mọi quyền thu phí đều mặc nhiên được thừa kế. Trên thực tế, quyền này chỉ trở thành di sản khi đáp ứng các điều kiện sau:
Quyền thu phí tồn tại hợp pháp tại thời điểm người để lại di sản chết;
Quyền thu phí còn thời hạn thực hiện;
Hợp đồng hoặc quyết định cho phép thu phí không có điều khoản cấm thừa kế;
Việc chuyển quyền không làm thay đổi bản chất nghĩa vụ đã cam kết.
Theo “Điều 615 Bộ luật Dân sự 2015”, người thừa kế chỉ được hưởng di sản trong phạm vi quyền và nghĩa vụ tài sản mà người chết để lại.
>>> Xem thêm: Chia sẻ kinh nghiệm thực tế khi sử dụngdịch vụ sổ đỏ tại Hà Nội
3. Căn cứ xác lập quyền thừa kế đối với thu phí hạ tầng
3.1. Trường hợp có di chúc
Theo “Điều 626 Bộ luật Dân sự 2015”, người lập di chúc có quyền định đoạt tài sản của mình cho người thừa kế, bao gồm cả quyền tài sản.
Nếu di chúc xác định rõ quyền thu phí hạ tầng là đối tượng thừa kế, thì việc nhận di sản được thực hiện theo nội dung di chúc, với điều kiện di chúc hợp pháp.
3.2. Trường hợp thừa kế theo pháp luật
Theo “Điều 650 Bộ luật Dân sự 2015”, khi không có di chúc hoặc di chúc không hợp pháp, quyền thu phí hạ tầng được chia theo pháp luật cho những người thuộc hàng thừa kế.
Hợp đồng, quyết định hoặc văn bản pháp lý xác lập quyền thu phí hạ tầng;
Tài liệu chứng minh quyền thu phí còn hiệu lực.
Theo “Điều 57 Luật Công chứng 2014”, việc khai nhận di sản phải được lập thành văn bản và công chứng nếu các bên có yêu cầu xác lập giá trị pháp lý để thực hiện quyền.
5. Trình tự công chứng nhận di sản là quyền thu phí hạ tầng
5.1. Thẩm tra quyền tài sản
Công chứng viên kiểm tra:
Tính hợp pháp của quyền thu phí;
Thời hạn, phạm vi thu phí;
Khả năng chuyển giao theo hợp đồng gốc.
Theo “Điều 40 Luật Công chứng 2014”, công chứng viên có quyền yêu cầu xác minh, làm rõ nếu quyền tài sản có tính chất phức tạp.
5.2. Niêm yết việc khai nhận di sản
Theo “Điều 18 Luật Công chứng 2014”, việc khai nhận di sản phải được niêm yết tại UBND cấp xã nơi cư trú cuối cùng của người để lại di sản, nhằm bảo đảm không bỏ sót người thừa kế hợp pháp.
Phần quyền và nghĩa vụ mà người thừa kế tiếp nhận;
Cam kết tiếp tục thực hiện nghĩa vụ phát sinh (nếu có).
6. Mối quan hệ giữa thừa kế quyền thu phí và nghĩa vụ tài chính
Theo “Điều 615 Bộ luật Dân sự 2015”, người thừa kế phải thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại trong phạm vi di sản nhận được.
Đối với thu phí hạ tầng, nghĩa vụ thường bao gồm:
Nghĩa vụ bảo trì, vận hành công trình;
Nghĩa vụ nộp các khoản tài chính theo hợp đồng;
Nghĩa vụ báo cáo, quyết toán với cơ quan quản lý.
Việc nhận di sản đồng nghĩa với tiếp nhận cả quyền và nghĩa vụ liên quan.
7. Các rủi ro pháp lý thường gặp khi nhận di sản thu phí hạ tầng
Trong thực tiễn, các vướng mắc phổ biến gồm:
Hợp đồng thu phí không cho phép chuyển giao quyền;
Quyền thu phí gắn với năng lực cá nhân người chết;
Tranh chấp giữa các đồng thừa kế về giá trị quyền thu phí;
Thời hạn thu phí còn quá ngắn, khó định giá.
Trong các trường hợp này, công chứng viên có thể từ chối công chứng theo “Điều 44 Luật Công chứng 2014” và yêu cầu các bên giải quyết bằng con đường tố tụng.
Kết luận
Thủ tục nhận di sản là quyền thu phí hạ tầng đòi hỏi cách tiếp cận thận trọng, bởi đây là loại quyền tài sản đặc thù, gắn với hợp đồng, thời hạn và nghĩa vụ phức tạp. Việc xác định đúng bản chất pháp lý của thu phí hạ tầng và thực hiện đầy đủ thủ tục công chứng sẽ giúp người thừa kế bảo vệ quyền lợi hợp pháp, đồng thời hạn chế rủi ro tranh chấp về sau. Trong các trường hợp quyền thu phí có giá trị lớn hoặc gắn với dự án hạ tầng trọng điểm, việc tham vấn luật sư và công chứng viên chuyên sâu là yếu tố không thể thiếu.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
